İki Farklı Eylem
Duymak pasif bir süreç. Ses dalgaları kulak zarına ulaşıyor, beyin algılıyor. Bunu engellemek için kulakları tıkamak gerekiyor. Ama dinlemek aktif bir seçim. Dikkati yönlendirmek, anlam aramak, karşıdakinin söylediğini içeri almak. Ve bu seçimi her an yeniden yapmak gerekiyor.
Araştırmalar insanların konuşmanın yalnızca yüzde 25'ini tam olarak işlediğini gösteriyor. Geri kalanında ya iç sesimiz devreye giriyor ya telefona bakıyoruz ya da cevabımızı hazırlıyoruz. Karşıdaki hâlâ konuşuyor ama biz artık orada değiliz. Ve çoğu zaman karşıdaki bunu hissediyor.
Dinlemek Neden Zor?
Beyin konuşma hızından çok daha hızlı düşünüyor. Ortalama bir insan dakikada 125 kelime konuşuyor, beyin ise dakikada 400-500 kelime işleyebiliyor. Bu boşluk zihnin başka yerlere gitmesine zemin hazırlıyor. Konuşmacının cümlesinin ortasında beyin zaten birkaç saniye ötede, sonraki konuya ya da kendi düşüncelerine geçmiş oluyor.
Bir de savunma refleksi var. Birisi bize zor bir şey söylediğinde — eleştiri, itiraz, beklenmedik bir his — beyin hemen yanıt aramaya başlıyor. Dinleme modundan çıkıp tartışma moduna geçiyor. Ama tam da bu anda karşıdakinin söyleyeceği en önemli şeyi kaçırıyoruz.
"İnsanların çoğu anlaşılmak için değil, cevap vermek için dinliyor."
Aktif Dinlemenin Üç Unsuru
Psikologlara göre gerçek dinleme üç bileşenden oluşuyor. Birincisi dikkat: gözler karşıdakinde, zihin o anda, telefon uzakta. İkincisi yansıtma: anladığınızı göstermek — baş sallamak, kısa yanıtlar, "anlıyorum" demek. Üçüncüsü soru sormak: ama yanıt için değil, daha fazlasını anlamak için.
Bu üçü bir araya geldiğinde karşıdaki kişi gerçekten duyulduğunu hissediyor. Ve bu his — duyulduğunu hissetmek — ilişkilerdeki en güçlü bağ kuruculardan biri.
Dinlemek Bir Hediyedir
Terapistlerin en sık duyduğu cümle şu: "Hayatımda beni bu kadar dinleyen hiç olmamıştı." Bu cümle çoğunlukla ilk seansın sonunda söyleniyor. Ve terapist özel bir şey yapmıyor — sadece tam anlamıyla dinliyor.
Bu beceri yalnızca terapistlere ait değil. Bir arkadaşınıza, partnerinize, çocuğunuza ya da iş arkadaşınıza gerçekten, bütünüyle dinlemek — cevap hazırlamadan, yargılamadan, başka bir şey düşünmeden — bu belki de verebileceğiniz en değerli şey. Çünkü zaman ve dikkat, bugünün en kıt kaynaklarından ikisi.