Mektup Nasıl Ortaya Çıktı?
Franz Kafka, 1919 yılında Prag'da, otuzlu yaşlarının ortasında bu mektubu kaleme aldı. Dönemin nişanlısı Felice Bauer ile ilişkisi çökmüş, verem hastalığı ilerlemekte, yazarlık kariyeri ise henüz tanınırlık kazanmamıştı. Kafka yorgundu — ama hesaplaşmayı daha fazla erteleyemezdi.
Mektubu annesine verdi, babasına iletmesi için. Annesi mektubu babasına vermedi. Geri iade etti. Hermann Kafka, ölümüne dek bu metni okumadı. Kafka'nın ölümünden sonra, 1952'de yayımlanan metin bugün dünya edebiyatının en çarpıcı kişisel belgeleri arasında sayılıyor.
İçinde Ne Var?
Bu bir roman değil, bir şikayet dilekçesi de değil. Kafka, babasının kendisi üzerindeki ezici etkisini — büyüklüğünü, keyfiliğini, çocukluğunu nasıl şekillendirdiğini — tek tek, titizlikle anlatıyor. Cümleler bazen suçlayıcı, bazen savunmacı, bazen şaşırtıcı biçimde anlayışlı.
"Sen dünyayı fethetmiş biri gibi otururdun masanın başında. Senin düşüncelerin doğruydu, başkalarının ki hep yanılgıydı."
Kafka, babasını tek boyutlu bir canavar olarak çizmiyor. Onu anlıyor, hatta zaman zaman haklı buluyor. Ama bu anlayış, acıyı ortadan kaldırmıyor — tam tersine, daha derin bir kuyuya dönüştürüyor.
Neden Okumaya Değer?
Çünkü bu mektup yalnızca Kafka'nın babası hakkında değil. Otoriter bir ebeveynin gölgesinde büyümüş, onaylanmayı beklemiş, hiçbir zaman yeterince iyi olamamış hissiyle yaşamış herkesin içinden geçen şeyleri dile getiriyor. Kafka bunu 1919'da yazdı; bugün okunduğunda sanki dün yazılmış gibi hissettiriyor.
100 sayfa — ama ağır değil. Kafka'nın nesri burada da berrak ve keskin. Bir öğleden sonraya sığar.
Kaynaklar