Gülen Tek Hayvan Değiliz

Uzun yıllar gülmenin yalnızca insanlara özgü olduğu düşünüldü. Ama primatolog Jaak Panksepp'in araştırmaları bu fikri sarstı. Şempanzeler oyun sırasında, köpekler oynarken, hatta sıçanlar gıdıklandıklarında insanın duyamayacağı yüksek frekanslarda sesler çıkarıyor. Bu sesler güçlü bir şekilde gülmeye benziyor.

Yani gülme insan icadı değil. Evrimsel bir miras. Ama insanın güldüğü şeyler ve gülmenin aldığı biçim çok daha karmaşık.

Neden Güleriz? Üç Teori

Rahatlama teorisi: Gülme, biriken gerilimi boşaltır. Tehlikenin geçtiğini, durumun kontrol altında olduğunu beyne bildiren bir sinyal. Bu yüzden korku filmlerinden sonra ya da gergin durumları atlattıktan sonra gülebilirsiniz.

Üstünlük teorisi: Platon ve Hobbes'a kadar uzanıyor. Başkasının hatasını, aptallığını ya da düşüşünü görünce güleriz çünkü kendimizi üstün hissederiz. Pek çok komedi bu mekanizma üzerine kurulu.

Uyumsuzluk teorisi: En geniş kabul gören. Beklediğimiz ile olan arasındaki fark mizahı yaratıyor. Bir fıkranın punch line'ı tam da bu kırılma noktasında geliyor. Beyin beklentiyi kuruyor, sonra aniden bozuluyor — ve bu bozulma keyifli hissettiriyor.

"Mizah, zihni gerçeği görmekten alıkoymaz. Aksine, gerçeği daha katlanılır kılan tek şeydir."

Gülmenin Fizyolojisi

Kahkaha attığınızda beyin endorfin salgılıyor. Bu aynı zamanda koşarken ya da sevişirken salgılanan madde. Ağrı kesici etkisi var ve sosyal bağı güçlendiriyor. Oxford üniversitesinden Robin Dunbar'ın araştırmasına göre birlikte gülen insanlar aynı ağrı eşiğine ulaşıyor — bu sosyal bağlanmanın fiziksel bir işareti.

Araştırmalar güldüğünüzün yalnızca yüzde 20'sinin bir fıkra ya da komik bir şey nedeniyle olduğunu gösteriyor. Geri kalan yüzde 80 sosyal etkileşim sırasında çıkıyor. Gülme mizahın değil, bağlantının dili.

Ve Hâlâ Bilinmeyenler

Neden bazı şeyler komik gelirken diğerleri gelmez? Neden aynı fıkra bazı insanları güldürürken diğerlerini etkilemez? Neden gülerken gözyaşı dökeriz? Neden "gülme krizi" geldiğinde durdurmak bu kadar zordur? Bunların kesin cevapları hâlâ yok. Gülme, en basit görünen ama en az anlaşılan insan davranışlarından biri olmaya devam ediyor.

Kaynaklar

İnsanlar Neden Güler? Bilim Hâlâ Tam Emin Değil