Başlangıç: Bir İşverenin Vefasızlığı

Nikola Tesla, 1884'te Edison'ın şirketine işe girdi. Genç bir mühendisti, parlaktı ve büyük hayalleri vardı. Edison ona bir görev verdi: mevcut doğru akım (DC) motorlarını geliştir. Tesla kabul etti ve aylarca çalıştı. İşi tamamladığında Edison'a döndü.

Edison güldü. "Tesla, sen Amerikan mizahını anlayamıyorsun. Şaka yapıyordum" dedi. Vaat edilen 50.000 dolar hiçbir zaman ödenmedi. Tesla istifa etti. Ve bu ayrılık tarihte en büyük teknoloji savaşlarından birinin fitilini ateşledi.

DC mi, AC mi?

Edison'un sistemi doğru akıma (DC) dayanıyordu. DC'nin büyük bir sorunu vardı: uzun mesafelerde güç kaybediyordu. Her birkaç kilometrede bir jeneratör istasyonu kurmak gerekiyordu. Bu hem pahalıydı hem de büyük şehirlerin ötesine geçmeyi neredeyse imkânsız kılıyordu.

Tesla, alternatif akımı (AC) geliştirdi. AC çok daha uzun mesafelere, çok daha az kayıpla iletilebiliyordu. Westinghouse bu teknolojiyi satın aldı. Savaş başladı: Edison'un DC'si ile Tesla-Westinghouse'un AC'si.

Edison'un Kampanyası

Edison, AC'nin tehlikeli olduğunu kanıtlamak için bir kampanya başlattı. Gazetelere "Westinghoused" fiilini yaydı — "elektrikle öldürülmek" anlamında. Yardımcılarına köpekler, kediler ve sonunda bir fil elektrikle öldürttü. Hepsini halkın gözü önünde, "AC öldürür" mesajıyla.

Bu kampanya kısmen işe yaradı. Ama uzun vadede teknik üstünlük savaşı kazandı.

"Edison bin kez denedi ve başaramadı. Ben ise bin kez başarısız olmadım. Sadece çalışmayan bin yolu keşfettim."

Kim Kazandı? Teknik olarak Tesla ve AC kazandı. Bugün dünyanın elektrik şebekelerinin tamamı alternatif akımla çalışıyor. Ama Edison iş insanı olarak kazandı: patent savaşlarını, kamuoyu algısını ve finansal oyunu daha iyi yönetti. Tesla hayatının sonunda yoksulluk içinde öldü. Edison ise Amerika'nın en büyük mucidi olarak tarihe geçti. Tarih her zaman en iyiyi değil, en iyi pazarlayanı hatırlıyor.

Tesla'nın Sonu

Tesla'nın son yılları trajikti. Tüm parasını Wardenclyffe Kulesi projesine — dünyanın her yerine kablosuz elektrik iletmek için devasa bir yapıya — yatırdı. Finansörü J.P. Morgan parayı çekince proje çöktü. Tesla iflas etti. 1943'te New York'ta, bir otel odasında yalnız ve parasız öldü.

Ölümünden onlarca yıl sonra adı yeniden keşfedildi. Bugün bir elektrikli otomobil markası onun adını taşıyor. Ve dünya çapındaki elektrik şebekeleri onun prensipleriyle çalışıyor.

Kaynaklar

Tesla ile Edison'ın Savaşı: Kazanan Kim, Kaybeden Kim?