Hangi Belgesel?

Basquiat hakkında birkaç önemli yapım var. En erişilebilir ve kapsamlı olanı The Radiant Child (2010) — yönetmen Tamra Davis'in onlarca yıl önce çektiği röportaj görüntülerini ve arşiv malzemelerini bir araya getirdiği belgesel. Basquiat'ın kendi sesiyle anlattığı nadir bir belge. Ayrıca Julian Schnabel'ın 1996 yılında çektiği Basquiat filmi de güçlü bir dramatik anlatı sunuyor — Jeffrey Wright başrollerde.

Kim di Basquiat?

1960'ta Brooklyn'de, Haiti ve Porto Riko kökenli bir ailenin çocuğu olarak doğdu. Çocukluğu karmaşıktı — annesi ruhsal hastalık nedeniyle defalarca hastaneye yatırıldı, babası katı ve uzaktı. Sanat onun için hem kaçış hem de iletişim diliydi.

17 yaşında liseyi bıraktı, evsiz kaldı, Lower Manhattan'da karton kutularla uyudu. Aynı dönemde sokaklara SAMO© imzasıyla yazılar yazmaya başladı. "Same Old Shit" — aynı eski saçmalık. Bu yazılar kısa, keskin, bazen şiirsel, bazen slogandı. Sanat dünyasının dikkatini çekmesi için iki yıl yetti.

Yükseliş

1980'lerin başında New York sanat piyasası Basquiat'ı keşfetti. Andy Warhol ile yakın arkadaşlık kurdu. Tablolarını galerilere sattı — önce birkaç bin dolar, sonra on binler, sonra yüz binler. Bazı tablolarını günde birkaç saatte tamamlıyor, aynı gün satıyordu.

Ama bu hız hem yaratıcılığını hem de kendisini tüketiyordu. Uyuşturucu bağımlılığı arttı. Warhol'un 1987'de ölümü onu derinden sarstı. Bir yıl sonra, 1988'de, Basquiat da hayatını kaybetti. Aşırı doz. 27 yaşında.

"Resim yaparken her şey aynı anda geliyor. Kafam, ellerin ardında koşuyor."

Tablolarını Nasıl Okumak?

Basquiat'ın tabloları kaotik görünür. Kelimeler, çizgiler, figürler, üzeri çizili ifadeler, anatomik şemalar, kafatasları. Ama dikkatli bakıldığında temalar belirgin: ırk ve kimlik, sisteme karşı birey, şöhretin bedeli, siyah bedenin tarihsel nesneleştirilmesi.

Üzeri çizili kelimeler çoğunlukla kasıtlı — silinmek istenen değil, var olduğunu kanıtlamak isteyen. Kafatasları ölümü değil, anatominin renksizliğini temsil ediyor: içeride herkes aynı. Basquiat yüzey kaosuyla derin bir düşünce örüntüsünü örtüyordu.

Nasıl İzlenmeli?

The Radiant Child belgeselini önce izleyin, ardından tablolarına bakın. Kendi sesini duyduktan sonra tablolar çok daha anlaşılır hale geliyor. Belgesel yaklaşık 90 dakika. Netflix ve çeşitli platformlarda erişilebilir durumda. Dramatik film olan Basquiat (1996) ise belgesele iyi bir tamamlayıcı.

Kaynaklar

Basquiat: Sokaktan Müzeye, Müzeden Yokluğa — 27 Yılda