Müzik Olmadan Sahneler

YouTube'da bir alt-tür var: insanlar ünlü film sahnelerinin müziğini siliyor ve sadece diyalog ve gerçek ortam sesleriyle yeniden yayınlıyor. Sonuç şaşırtıcı: Star Wars'un final dövüş sahnesi, Schindler's List'in kapanışı, Titanic'in batma sahnesi — hepsi müzik olmadan tamamen başka bir şey haline geliyor. Bazen komik, bazen tuhaf, bazen bütünüyle etkisiz.

Bu deneyim bize bir şeyi gösteriyor: filmlerdeki müzik bir süs değil, bir anlatı katmanı. Yönetmen kameraya, oyunculara, ışığa ne kadar dikkat ediyorsa müziğe de o kadar dikkat ediyor — ve çoğu zaman izleyici bunu fark etmiyor. Çünkü iyi film müziği "fark edilmemek" üzere tasarlanıyor.

Müzik Ne Yapıyor?

Birkaç katmanda çalışıyor. Birincisi: duygu yönlendirmesi. Bir karakterin yüz ifadesi nötr olabilir — ama altındaki müzik gergin ise siz onu gergin görürsünüz, hüzünlü ise hüzünlü görürsünüz. Müzik izleyiciye nasıl hissedeceğini söyler. Görüntü olduğunca açık değildir.

İkincisi: zaman algısı. Müzik bir sahnenin ne kadar uzun hissettirdiğini büyük ölçüde belirler. Hızlı tempolu müzik üç dakikalık bir sahneyi otuz saniye gibi geçirir. Yavaş tempolu müzik aynı sahneyi sonsuza kadar uzatır. Yönetmenler bu özelliği bilinçli olarak kullanıyor — özellikle gerilim ve drama sahnelerinde.

Üçüncüsü: leitmotiv. Belirli bir karaktere ya da temaya bağlı tekrar eden müzikal motif. Star Wars'da Darth Vader teması, Indiana Jones teması, James Bond teması. Bu motifler izleyiciye ipucu veriyor: "bu karakter geliyor", "bu durum tehlikeli", "bu sahne önemli". Bilinçaltına çalışıyorlar.

"İyi film müziği görünür değildir — ama olmadan, filmin tüm duygusu çöker. Bu en yüksek başarı: var olmak ama fark edilmemek."

Bilimsel Açıklama

Müzik beyne nasıl bu kadar derin etki ediyor? Nörobilimciler son yirmi yılda bu sorunun cevabına yaklaştı. Müzik dinlemek beynin birden fazla bölgesini aynı anda aktive ediyor: işitsel korteks (sesi işleyen bölge), motor korteks (ritmle ilgili), limbik sistem (duygularla ilgili) ve özellikle ödül sistemi.

Görsel uyaran ile birlikte sunulan müzik, izleyicinin o görsel ile kurduğu duygusal bağı katlanarak güçlendiriyor. Aynı görüntü farklı müziklerle gösterildiğinde insanlar tamamen farklı duygusal tepkiler veriyor. Görüntü ne gördüğümüzü, müzik ne hissettiğimizi belirliyor. Ve hissetmek görmekten daha kalıcı.

Bestecilerin Sessiz Etkisi

John Williams, Hans Zimmer, Ennio Morricone, Hayao Miyazaki ile çalışan Joe Hisaishi — bu isimler dünyanın en bilinen besteciler arasında. Ama dünya hakkındaki ünleri yönettikleri filmlere bağlı. Aslında bu işin doğası bu: film bestecileri bağımsız sanatçılar değil, anlatı ortakları. Görüntüye eşlik ediyorlar.

Yine de bazı bestecilerin imzası belli oluyor. Hans Zimmer'ın derin bas vuruşları, Williams'ın görkemli tema melodileri, Morricone'un sade ama unutulmaz motifleri. Bu bestecilerin müziği duyduğunuzda hangi filme ait olduğunu hatırlamasanız bile, hangi besteciye ait olduğunu hissedebiliyorsunuz. Bu bir ses imzası — ve onlarca yıllık çalışmanın ürünü.

Bir Deney

Bu hafta sevdiğiniz bir filmi tekrar izlerken bir şeyi deneyin: 20 dakika boyunca sadece müziğe odaklanın. Ne zaman gelir, ne zaman çekilir, hangi sahnelerde sustur, hangi sahnelerde patlar. Karakterlerin kendi temaları var mı? Belirli bir mekan belirli bir motifle mi ifade ediliyor?

Bu egzersiz filmin yapısını size farklı bir gözle gösterecek. Bir senaryonun, bir kameranın yanı sıra başka bir yapı olduğunu — duyduğunuz ama düşünmediğiniz — fark edeceksiniz. Ve bir daha film izlediğinizde aynı izleyici olmayacaksınız. Çünkü filmlerin görünmez yarısını fark eden insanlar, bir filmden çok daha fazla şey alır.

Filmlerdeki Müziği Kapatın — Filmin Yarısı Birden Yok Olur