Kim di Akira Kurosawa?
Akira Kurosawa, 1910'da Tokyo'da doğdu ve 1998'de hayatını kaybetti. 88 yıllık ömrünün büyük bölümünü sinemaya adadı. 30 uzun metrajlı film yönetti. Rashomon (1950), Yedi Samuray (1954), Sanjuro, Ran, Kagemusha — bunların her biri kendi başına bir dönüm noktası.
Ama Kurosawa'yı diğerlerinden ayıran şey yalnızca kendi filmlerinin kalitesi değil. Yarattığı anlatı kalıpları, kurgusu, karakterleri ve sahneleme anlayışı, onlarca yıl boyunca dünyanın dört bir yanındaki yönetmenler tarafından alındı, uyarlandı ve yeniden biçimlendirildi.
Yedi Samuray'dan Magnificent Seven'a
1954'te çekilen Yedi Samuray şu hikayeyi anlatır: köylüler, eşkıyalardan korunmak için yedi savaşçı tutar. Film Japonya'da büyük ilgi görür. Hollywood ise altı yıl sonra aynı hikayeyi Amerikan batısına taşıyarak The Magnificent Seven (Yedi Süvari, 1960) adıyla çeker. İzin alınır, lisans ödenir, film dünyanın en sevilen western'lerinden biri haline gelir.
Bu uyarlama açık ve onaylıydı. Ama bazıları daha sessizdi.
Star Wars ve Gizli Kurosawa
George Lucas, Kurosawa'nın The Hidden Fortress (Gizli Kale, 1958) filminden derinden etkilendiğini hiç saklamadı. İki sıradan köylünün gözünden anlatılan bu filmde bir prenses ve onun savaşçısı tehlikeli bir yolculuğa çıkar. Lucas bu yapıyı aldı: iki droid, bir prenses, bir kahraman. R2-D2 ve C-3PO'nun yaratılmasının ilhamı doğrudan Kurosawa'nın o iki köylüsünden geliyor.
Kurosawa kılıç dövüşü sahnelerindeki yavaş çekim ve ani patlamalar, ışın kılıcı sahnelerinin temel estetiğini oluşturdu. Lucas bunu defalarca açıkça kabul etti.
"Kurosawa olmasaydı, Star Wars olmazdı."
Sergio Leone'nin İtalyan western'leri (A Fistful of Dollars, 1964) doğrudan Kurosawa'nın Yojimbo'sundan (1961) uyarlandı — bu sefer izin alınmadan. Kurosawa dava açtı ve kazandı. Disney'in Aslan Kral'ı ise Kurosawa'nın Hamlet uyarlaması olan bazı filmlerinden ilham aldı. Uzak Doğu'dan Batı'ya akan bu etki bugün hâlâ devam ediyor.
Neden Bu Kadar Evrensel?
Kurosawa Japon kültürünü ve tarihi anlatıyordu ama hikaye yapıları son derece evrenseldi. Onur, fedakarlık, liderlik, sadakat, ölüm karşısında cesaret. Bunlar kültüre özgü değil, insana özgü temalar. Ve Kurosawa bunları görsel olarak o kadar güçlü kuruyordu ki dil engeli neredeyse yoktu.
Hollywood'un Kurosawa'ya bu kadar borçlu olması bir ironi taşıyor: Batı, doğudan öğrendi ama bunu çoğunlukla yeterince kabul etmedi. Kurosawa'nın filmlerini izlemek ise bugün hâlâ en temiz sinema eğitimlerinden biri olmaya devam ediyor.
Kaynaklar